Maria Konopnicka z Wasiłkowskich pseud. Jan Sawa - poetka, nowelistka, autorka utworów dla dzieci, publicystka, krytyk literacki, tłumaczka - urodziła się 23 maja 1842 r. w Suwałkach, zmarła 8 października 1910 r. we Lwowie. Od 1877 Warszawie związana ze środowiskiem liberalnej inteligencji (1884 - 86), współredaktorka pisma dla kobiet "Świat". Od 1850 poza majem m.in. współinicjatorka akcji protestacyjnej przeciwko pruskim gwałtom we Wrześni i ustawom wywłaszczeniowym (1908 napisała "Rotę"). W 1803 osiadła w Żarnowcu k. Krakowa (w dworku otrzymanym w darze od narodu). Uznana za najwybitniejszą poetkę swej epoki (Poezja seria 1 - 4 1881 - 96), zyskała ogromną popularność i autorytet społeczny dzięki liryce patriotycznej (kontynującej tradycje poezji romantycznej) i społecznej, w której z gorzką ironią opisywała jaskrawe objawy nędzy i krzywdy ludzkiej, ujawniające słabość pozytywistycznego programu społecznego: "Wolny najmita", "W piwnicznej izbie", "Jaś nie doczekał". Największym osiągnięciem poetki stały się liryki o tematyce wiejskiej i ludowej, oparte na folklorze, z wyrazistą kreacją chłopskiego narratora: "A jak poszedł król na wojnę", "Wsiałem ci ja w czarną rolę". Żywotność zachowały głównie nowele Marii Konopnickiej o tematyce społecznej i psychologicznej: "Mendel gdański", "Miłosierdzie gminy" , wolne od powierzchownej tendencyjności, o precyzyjnej konstrukcji, stawiające Konopnicką w rzędzie czołowych twórców polskiej nowelistyki (zbiory: "Cztery nowele" 1898, "Na drodze" 1893, "Nowele" 1897, "Ludzie i rzeczy" 1898 oraz niektóre utwory dla dzieci, zwłaszcza popularna opowieść "O krasnoludkach i sierotce Marysi" 1896). Ponadto autorka liryków refleksyjno - filozoficznych i krajobrazowych (zbiory "Linie i dźwięki" 1897, "Italia" 1901), poematu z dziejów emigracji chłopskiej: "Pan Balcer w Brazylii" 1910, cennych studiów historyczno - literackich "Mickiewicz, jego życie i duch" 1899, " Trzy studia" 1902 i szkiców kryt. Wrażenie i spontaniczne uznanie, jakie wywołała w owym czasie twórczość Konopnickiej, było tym silniejsze, że wystąpiła w chwili niemal absolutnej ciszy w dziejach poezji polskiej, w momencie, gdy "za ostatnim poetą zamknęła się bramka".
"NASZE POKOLENIE MA SWEGO WIESZCZA W OSOBIE KONOPNICKIEJ"